Thị trường chứng khoán Việt Nam giống như một đại dương bao la với hơn 1.700 mã cổ phiếu đang niêm yết trên cả ba sàn. Đối với một nhà đầu tư F0, việc “bơi” giữa đại dương này để tìm ra một vài “con cá” tốt thực sự là một nhiệm vụ bất khả thi. Bạn sẽ cảm thấy choáng ngợp, lạc lối và không biết phải bắt đầu từ đâu.
Chính vì sự hoang mang này, hầu hết F0 chọn con đường dễ dàng nhất nhưng cũng nguy hiểm nhất: “đi xin phím hàng”. Bạn tham gia hàng chục “room Zalo”, lắng nghe các “chuyên gia” hô hào ba chữ cái mà không hề biết mình đang mua cái gì. Đây là con đường ngắn nhất dẫn đến thua lỗ, bởi bạn đang giao phó tài sản của mình cho người khác, những người có thể có lợi ích xung đột với bạn.
Vậy, làm thế nào để “tốt nghiệp” F0? Làm thế nào để tự mình “câu cá” thay vì chờ người khác “cho cá”? Câu trả lời nằm ở một trong những “Công cụ, Tin tức & Tài nguyên” mạnh mẽ nhất mà mọi nhà đầu tư chuyên nghiệp đều sử dụng: Bộ lọc Cổ phiếu (Stock Screener).
Đây không phải là “chén thánh” thần kỳ giúp bạn mua đâu thắng đó. Nhưng nó là một “tấm bản đồ” và một “bộ lọc” thông minh, giúp bạn sàng lọc 1.700 mã cổ phiếu hỗn loạn kia thành một danh sách 10-20 mã tiềm năng đáng để phân tích. Bài viết này sẽ hướng dẫn cách dùng Bộ lọc Cổ phiếu để bạn bắt đầu hành trình đi tìm “siêu cổ” của riêng mình.
Hiểu Đúng Về “Bộ Lọc Cổ Phiếu” (Stock Screener)
Trước khi tìm hiểu “cách dùng”, chúng ta phải hiểu “nó là gì”. Một Bộ lọc Cổ phiếu (Stock Screener) là một công cụ phần mềm (thường có trên các app/web tài chính như Fireant, TradingView, Vietstock…) cho phép bạn quét toàn bộ thị trường dựa trên một bộ tiêu chí (Criteria) mà bạn tự mình đặt ra.
Hãy tưởng tượng nó giống như khi bạn mua hàng trên một trang thương mại điện tử. Bạn sẽ không bao giờ cuộn xem 10.000 sản phẩm. Thay vào đó, bạn dùng bộ lọc: “Giá từ 1-2 triệu”, “Hãng Samsung”, “Có 5 sao đánh giá”. Bộ lọc cổ phiếu cũng hoạt động y hệt như vậy.
Thay vì “mua” theo cảm xúc, theo “room phím hàng”, bạn bắt đầu “mua” theo hệ thống. Bạn nói với công cụ: “Hãy tìm cho tôi tất cả các công ty có tăng trưởng doanh thu trên 20%, lợi nhuận trên 15%, và đang có giá nằm trên đường MA50”. Chỉ trong 1 giây, công cụ sẽ trả về cho bạn một danh sách hữu hạn những cổ phiếu thỏa mãn ĐÚNG các điều kiện đó.
Việc này có hai lợi ích to lớn. Một là, nó tiết kiệm cho bạn hàng trăm giờ đồng hồ dò dẫm. Hai là, nó loại bỏ 90% cảm xúc (FOMO, sợ hãi) ra khỏi quyết định của bạn và buộc bạn phải giao dịch một cách có kỷ luật.
Bạn Muốn “Săn” Gì? Hai Trường Phái Lọc Cổ Phiếu
Trước khi mở bộ lọc, bạn phải trả lời câu hỏi quan trọng nhất: “Mình đang tìm kiếm cái gì?”. Việc tìm một “siêu cổ” cũng có nhiều định nghĩa. Có hai trường phái “săn” chính mà bạn cần xác định mình thuộc về.
Trường phái thứ nhất là Lọc theo Phân tích Cơ bản (PTCB), hay còn gọi là “săn kim cương”. Đây là phong cách của Warren Buffett hay Peter Lynch. Bạn không quan tâm đến biến động giá ngắn hạn. Bạn đang đi tìm những doanh nghiệp vĩ đại bị định giá rẻ. Bạn tìm các công ty có nền tảng tài chính vững chắc, ban lãnh đạo tài năng, và tiềm năng tăng trưởng dài hạn. “Siêu cổ” của bạn là FPT, là HPG, là những cổ phiếu bạn sẵn sàng mua và nắm giữ 5-10 năm.
Trường phái thứ hai là Lọc theo Phân tích Kỹ thuật (PTKT), hay còn gọi là “săn sóng”. Đây là phong cách của các nhà giao dịch (Trader). Bạn không quá quan tâm công ty đó làm ăn lời lỗ ra sao trong 10 năm tới. Bạn chỉ quan tâm một điều: Liệu giá cổ phiếu có sắp “chạy” (tăng mạnh) trong vài ngày hoặc vài tuần tới hay không? Bạn tìm kiếm các tín hiệu về dòng tiền, xu hướng và động lượng. “Siêu cổ” của bạn là một mã “breakout” (phá vỡ nền giá) và cho bạn lợi nhuận 20-30% trong một tháng.
Bạn phải chọn trường phái của mình, bởi mỗi trường phái sẽ sử dụng một bộ tiêu chí lọc hoàn toàn khác nhau.
Hướng Dẫn Lọc Theo PTCB: Tìm “Siêu Cổ” Dài Hạn
Giả sử bạn là một nhà đầu tư giá trị/tăng trưởng, muốn tìm “siêu cổ” để nắm giữ. Bộ lọc của bạn sẽ tập trung vào “chất lượng” và “tăng trưởng” của doanh nghiệp. Hầu hết các công cụ (như Fireant) đều có sẵn các tiêu chí này.
Bước đầu tiên, chúng ta sẽ lọc “rác”. Mục tiêu là loại bỏ ngay 90% các công ty yếu kém, thanh khoản thấp, hoặc penny. Bạn có thể đặt các tiêu chí cơ bản như: Vốn hóa Thị trường (Market Cap) > 1.000 tỷ (để loại công ty quá nhỏ) và Khối lượng Giao dịch Trung bình 20 phiên > 100.000 cổ/phiên (để đảm bảo bạn có thể mua bán dễ dàng).
Bước tiếp theo, chúng ta lọc “Tăng trưởng” (Growth). Đây là trái tim của một “siêu cổ”. Một công ty không tăng trưởng thì không thể là siêu cổ. Bạn hãy tìm các tiêu chí như: Tăng trưởng Doanh thu (TTM – 12 tháng gần nhất) > 15% và Tăng trưởng Lợi nhuận sau thuế (TTM) > 15%. Con số 15% là một mốc lý tưởng; các công ty tăng trưởng nhanh và bền vững thường đạt được mức này.
Bước thứ ba, chúng ta lọc “Hiệu quả” (Efficiency). Công ty tăng trưởng là tốt, nhưng tăng trưởng có hiệu quả không, hay đang “đốt tiền”? Tiêu chí vàng ở đây là ROE (Lợi nhuận trên Vốn chủ sở hữu) > 15%. Chỉ số này cho thấy ban lãnh đạo sử dụng đồng vốn của cổ đông hiệu quả đến mức nào. Warren Buffett cực kỳ yêu thích chỉ số này.
Bước cuối cùng là lọc “Định giá” (Valuation). Một công ty tốt nhưng giá “trên trời” (quá đắt) cũng không phải là món hời. Đây là lúc bạn dùng chỉ số P/E (Giá trên Lợi nhuận) < 20 (hoặc thấp hơn trung bình ngành) và P/B (Giá trên Giá trị Sổ sách) < 3. Việc này giúp bạn tránh “đu đỉnh” những cổ phiếu đã bị thổi phồng quá mức.
Sau khi áp dụng 4 lớp lọc này, từ 1.700 mã, danh sách của bạn có thể chỉ còn lại 15-25 mã. Đây chính là “hồ cá” chất lượng của bạn.
Hướng Dẫn Lọc Theo PTKT: Tìm Cổ Phiếu Sắp “Chạy”
Ngược lại, nếu bạn là một nhà giao dịch lướt sóng, các tiêu chí về ROE hay P/E không quan trọng bằng “thời điểm”. Bạn muốn tìm cổ phiếu đang “vào form” để tăng giá.
Đầu tiên, bạn phải lọc “Xu hướng” (Trend). Nguyên tắc vàng của trader là “Trend is your friend” (Xu hướng là bạn). Đừng bao giờ “bắt dao rơi” (lọc cổ phiếu đang giảm). Bạn sẽ đặt tiêu chí: Giá Hiện tại > Đường MA50 VÀ Đường MA50 > Đường MA200. Bộ lọc này đảm bảo bạn chỉ chơi với những cổ phiếu đang trong một xu hướng tăng (Uptrend) rõ ràng.
Tiếp theo, bạn lọc “Động lượng” (Momentum). Cổ phiếu đang trong Uptrend, nhưng nó đang “nghỉ” hay đang “chuẩn bị chạy”? Bạn có thể dùng chỉ báo RSI (14) > 50. Chỉ số RSI trên 50 cho thấy phe mua đang chiếm ưu thế. Một số trader cẩn thận hơn sẽ lọc RSI (14) vừa cắt lên trên 50 để bắt tín hiệu sớm.
Cuối cùng, và quan trọng nhất, là lọc “Dòng tiền” (Money Flow). Một cổ phiếu muốn chạy phải có “xăng”, tức là có dòng tiền lớn (cá mập) đổ vào. Bạn sẽ đặt tiêu chí: Khối lượng (Volume) phiên hôm nay > Khối lượng Trung bình 20 phiên. Hoặc một tiêu chí nâng cao hơn: Đường MACD (12, 26) vừa cắt lên trên Đường Tín hiệu (Signal). Đây là tín hiệu “vàng” cho thấy một đợt tăng giá mới có thể đang bắt đầu.
Sau khi lọc theo 3 bước PTKT này, bạn cũng sẽ có một danh sách ngắn các cổ phiếu “nóng” đang có tín hiệu kỹ thuật đẹp nhất thị trường ngay tại thời điểm đó.
Bộ Lọc Chỉ Là Khởi Đầu, Không Phải Đích Đến
Đây là phần quan trọng nhất mà F0 phải khắc cốt ghi tâm. Danh sách 20 cổ phiếu mà bộ lọc trả về cho bạn KHÔNG PHẢI LÀ DANH SÁCH MUA (BUY LIST). Nó chỉ là một DANH SÁCH THEO DÕI (WATCHLIST).
Công cụ đã làm giúp bạn 80% công việc nặng nhọc là “lọc rác”. 20% công việc còn lại, phần quyết định bạn thắng hay thua, là ở bạn. Giờ là lúc bạn phải “xắn tay áo” lên và làm bài tập về nhà.
Với danh sách lọc theo PTCB, bạn phải mở Báo cáo Tài chính của 20 công ty đó ra đọc. Ban lãnh đạo là ai? “Con hào kinh tế” (lợi thế cạnh tranh) của họ là gì? Rủi ro của ngành là gì?
Với danh sách lọc theo PTKT, bạn phải mở biểu đồ của 20 cổ phiếu đó lên. Mẫu hình giá (Price Pattern) có đẹp không? Vùng kháng cự/hỗ trợ ở đâu? Điểm cắt lỗ (Stop loss) nên đặt ở đâu nếu bạn sai?
Hành trình tìm “siêu cổ” không bao giờ là dễ dàng. “Siêu cổ” trong huyền thoại (như FPT, REE…) đều sẽ xuất hiện trên bộ lọc PTCB của bạn. Nhưng bộ lọc chỉ giúp bạn tìm thấy chúng. Chỉ có sự nghiên cứu kỹ càng sau đó mới cho bạn sự tin tưởng (conviction) để nắm giữ chúng qua những đợt rung lắc dữ dội của thị trường.
Tóm lại, cách dùng bộ lọc cổ phiếu chính là bước đầu tiên để bạn chuyển hóa từ một nhà đầu tư F0 bị động, “ăn phím hàng”, thành một nhà đầu tư F1 chủ động, có hệ thống. Nó là “cần câu” của bạn. Hãy học cách tự mình chọn mồi, quăng câu và kiên nhẫn chờ đợi, thay vì ngồi chờ người khác cho cá.
